اين روزها يكي از داغ ‌ترين مباحث مرتبط با عكاسي ديجيتال موضوع رنگي كردن عكس‌هاي سياه و سفيد است. گسترش چشمگير تصويرگري ديجيتال در چند سال اخير و بالا رفتن قابليت‌هاي بازيابي و چاپ مجدد عكس‌هاي قديمي (كه تا همين چند سال پيش بسيار پر خرج و زحمت بود) بسياري را بر آن داشته است كه آلبوم عكس‌هاي قديمي خانوادگي‌شان را از پشت خرت و پرت‌هاي صندوق‌خانه‌ها بيرون بياورند و عكس‌هاي خود و عزيزان‌شان را براي بازيابي به عكاسان بسپارند. تصاويري از دوران كودكي افراد به همراه پدران و پدربزرگان كه به علت قديمي بودن يا رنگ و روي آنها پريده است و يا به علت محدوديت عكاسي در آن دوران كاملا سياه و سفيد گرفته شده‌اند. تقريبا تمامي عكاسان و آتليه‌هاي عكاسي از برنامه‌ فوتوشاپ براي اين منظور استفاده مي‌كنند. بدليل اين‌كه تصور مي‌كنم تهيه و نصب فتوشاپ و نيز كار كردن با آن براي بسياري از كاربران بسيار راحت‌تر از تهيه‌ نرم‌افزارهاي ناشناخته‌ ديگر مي‌باشد،(براي خود من كه اين‌طور بود) ترجيح مي‌دهم اين آموزش را نيز با نرم‌افزار فتوشاپ كار كنم. اما اجازه بدهيد اين بار روشي ديگر را امتحان كنيم. روشي كه حتي بسياري از حرفه‌اي‌ها هم از آن بي‌اطلاعند. روش "لايه‌هاي تنظيم‌كننده‌ چهار رنگ"!



بگذاريد در اولين مرحله خيالتان را راحت كنم. هرگز تصور نكنيد فتوشاپ "هر كاري" را مي‌تواند انجام دهد. مطمئناً وقتي نيمي از يك عكس از دست رفته است هرگز نمي‌توان با فتوشاپ آن را دوباره خلق كرد (تنها مي‌توان از قسمت‌هاي موجود عكس، قسمت‌هاي ديگر را بازسازي كرد). در مورد تصاوير سياه و سفيد نيز همين قانون وجود دارد. اگر مي‌خواهيد تصويري را بازيابي كنيد راه‌هاي متفاوتي وجود دارد كه در آينده به آنها مي‌پردازيم. ما در اينجا فرض مي‌كنيم كه يك تصوير سياه و سفيد "سالم" در اختيار داريم و مي‌خواهيم آن را رنگ‌آميزي كنيم. تنها چيزي كه از آن انتظار داريم اين است كه رنگ‌هاي ما كاملاً طبيعي از آب درآيند. كه مطمئناً همين‌طور هم خواهد شد! براي شروع كار تصويرتان را توسط يك اسكنر با كيفيت، با يك رزولوشن بالا (در حدود 2000 در 2000 پيكسل) اسكن كنيد. مطمئن باشيد اصول كار براي همه‌ي تصاوير يكسان است (تصوير شماره 1).


به احتمال زياد تصوير شما داراي ته‌رنگ (Doutone) مي‌باشد. منظور از ته‌رنگ همان رنگ پايه‌ تصوير است كه در اثر گذشت زمان و تغيير رنگ كاغذ عكس بوجود مي‌آيد و اكثر مواقع قهوه‌اي و زرد به نظر مي‌رسد. اگر تصوير اسكن شده‌ شما داراي هيچ ته رنگ خاصي نيست بسيار عالي است. اما معمولاً تصاوير اسكن شده با فرمت رنگي RGB ذخيره مي‌شوند كه اين فرمت به دليل دارا بودن پيكسل‌هاي رنگي، رنگ‌مايه‌هاي عكس را كاملا نشان مي‌دهد. براي از بين بردن كامل رنگ‌مايه‌هاي تصوير و تبديل عكس به يك عكس كاملا سياه و سفيد از مسير Image> Mode> Grayscale آن را كاملا سياه و سفيد كنيد (تصوير شماره 2).
حالا مي‌توانيد با ابزارهاي فراوان فتوشاپ به تميز كردن عكس از گرد و غبار بپردازيد. ذرات موجود روي سطح اسكنر و بافت كاغذهاي قديمي و غيره بايد آرام آرام ترميم شوند. براي اين‌كار از ابزارهاي ترميم "J"، ابزارهاي رنگ آميزي "B"، و يا ابزارهاي نوردهي
"Dodging & Burning" استفاده كنيد. پس از تميز كردن تصوير بايد رنگ آن را به يك حالت استاندارد منتقل كرد. گزينه‌ي Level را از مسير Image> Adjustment> Levels اجرا كنيد. در پنجره‌ي باز شده، ميله‌بار رنگدانه‌هاي سياه و سفيد قرار دارد. با كشاندن نشان‌گرهاي زير اين ميله بار به زير اولين مكان اشباع رنگ موجود، مقدار اشباع رنگ در


دو سمت چپ و راست در حقيقت روشن‌ترين نقطه‌ تصوير را به رنگ سفيد خالص و تيره‌ترين نقطه‌ تصوير را به سياه خالص نسبت مي‌دهيد. تفاوت ايجاد شده توسط اين عمل روي تصوير نهايي بسيار موثر است (تصوير شماره 3).
حالا عكس شما به يك عكس سياه و سفيد واقعي تبديل شده است. البته اگر كار كردن با پالت Levels براي شما مشكل است مي‌توانيد از فرمان Auto Levels نيز استفاده كنيد كه اين كار را به طور خودكار انجام مي‌دهد. با وجود قدرت بالاي اين فرمان، هميشه نمي‌توان از آن بهترين نتيجه را انتظار داشت. زيرا اين عمل بر اساس ميانگين رنگي كل تصوير انجام مي‌شود و ممكن است پايين بودن سطح يك رنگ در تصوير موجب خطاي اين فرمان شود. البته لازم نيست نشانه‌گرها را دقيقا به همان محلي كه من قرار دادم بكشانيد. مي‌توانيد آنقدر آنها را جابجا كنيد تا بهترين نتيجه حاصل شود. نشانه‌گر مياني نيز رنگ‌مايه‌هاي مياني را تعريف مي‌كند (تصوير شماره 4).


پس از تصحيح رنگ‌هاي سياه و سفيد اين فرمان را اجرا كنيد:
.Image> Mode> CMYK زيرا تصوير شما اكنون روي حالت رنگي Grayscale يا سياه و سفيد قرار دارد. فراموش نكنيد اين مرحله مهم‌ترين مرحله‌ي كار است. زيرا بدون تبديل تصوير به حالت رنگي CMYK تصوير شما قابليت رنگ‌پذيري را نخواهد داشت (تصوير شماره 5).
حالا زمان رنگ‌آميزي است. اما قبل از رنگ‌كردن بايد محدوده‌اي را كه مي‌خواهيد رنگ كنيد مشخص كنيد. فرقي نمي‌كند ابتدا كدام قسمت را مي‌خواهيد رنگ كنيد. من دوست دارم با رنگ كردن پوست شروع كنم. ضمن اين‌كه ابزار مورد استفاده من معمولا قلم (و سپس تبديل مسير به محدوده انتخاب) است. شما مي‌توانيد از هر ابزار ديگري استفاده كنيد. اصلا نگران نباشيد كه محدوده‌ انتخابي شما كاملا دقيق از آب دربيايد. براي ترميم آن هم فكري داريم. تنها مراقب باشيد محل‌هايي را كه قرار نيست رنگ پوست باشند از اين محدوده جدا كنيد. اين محل‌ها شامل چشم‌ها، ابروها، لب‌ها و حتي سوراخ‌هاي بيني مي‌باشند. اگر آموزش شماره قبل را به ياد داشته باشيد احتمالا اين مرحله برايتان بسيار ساده خواهد بود. احتمالا بعد از عمل انتخاب تصوير شما چنين شكلي خواهد داشت (تصوير شماره 6).

حالا زمان تصحيح قسمت‌هاي انتخاب شده است. اين قسمت نقطه ضعف اصلي بسياري از كاربران است. چرا كه نمي‌توانند محدوده مورد نظرشان را بخوبي جدا كنند. بهترين روش براي اين كار استفاده از ماسك‌ها است. به زبان ساده ماسك‌ها لايه‌هايي مجازي‌اي هستند كه روي لايه‌ اصلي قرار مي‌گيرند. از لايه‌ اصلي، هر كجا از ماسك كه رنگ سياه داشته باشد ناپديد مي‌شود و هركجا كه رنگ سفيد داشته باشد به جا مي‌ماند. در صورتي كه روي آيكون ماسك (مربعي كه يك دايره در وسط آن قرار دارد Q) در پايين نوار ابزارها، كليك كنيد يك ماسك ساخته مي‌شود. كه البته در اين حالت چون يك محدوده‌ انتخابي داريم ماسك دقيقا به همان شكل خواهد بود. ماسك ايجاد شده قرمز رنگ است، اما براي ويرايش آن مي‌توانيد از قلم‌مو تنها با دو رنگ سياه و سفيد استفاده كنيد. (قانون: سياه تصوير را مي‌برد و سفيد به جا مي‌گذارد). نكته‌ مهم محو كردن لبه‌هاي انتخاب است كه در صورت انجام ندادن آن، رنگ‌آميزي شما غير طبيعي خواهد شد. كافي است هنگامي كه ماسك را مي‌بينيد با فيلتر Gaussin Blur (با مقدار حدود 4 پيكسل كه البته مي‌تواند متفاوت باشد)كمي آن را محو كنيد. اين كار دقيقا شبيه به گزينه ‌Feather عمل مي‌كند. با زدن دكمه Q دوباره به حالت انتخاب برگرديد. با استفاده از فرمان Layer> New Adjustment Layer> Curves پالت منحني‌هاي رنگي را باز كنيد. نامي براي لايه‌ مورد نظرتان انتخاب كنيد و گزينه Use pervious... را انتخاب كرده و OK را كليك كنيد (تصوير شماره 7).

پالت منحني‌هاي رنگي باز شده و به شما امكان مي‌دهد مقدار رنگ‌هاي Yellow ،Magenta ،Cyan و Black را تغيير دهيد. هر منحني از منوي آبشاري Channel در دسترس قرار مي‌گيرد و بايد آنها را به صورت جداگانه ويرايش كنيد. در همين حال نيز يك لايه‌ عجيب و غريب (كه همان لايه‌ي تنظيم كننده است) روي لايه‌ي مورد نظر در پالت لايه‌ها تشكيل مي‌شود. مزيت اين لايه‌ها در اين است كه مي‌توانند در هر مرحله‌ از كار براي تصحيح رنگ دوباره فراخوني شوند، تنها كافي‌است روي آنها دوبار كليك كنيد تا مجددا در دسترس قرار بگيرند (تصوير شماره 8).
تنظيمات زير سه منحني انتخابي‌ من براي ايجاد رنگ پوست است. براي تغيير آنها بايد با نشانه‌گر موس آنها را گرفته و بالا و پايين بكشيد. (در صورت نياز مي‌توانيد از منحني چهارم يا منحني سياه براي تغيير رنگ سايه‌ها استفاده كنيد) فراموش نكنيد كه اين لايه‌ها هميشه قابل ويرايش‌اند. اگر در انتهاي كار رنگ مورد نظرتان را دوست نداشتيد دوباره آن را تغيير دهيد. روش كار براي تمام قسمت‌ها دقيقا به همين شكل است. مطمئنا قسمت‌هاي مختلف عكس داراي رنگ‌هاي متفاوتي هستند. لب‌ها، چشم‌ها، موها و حتي رنگ زمينه‌ي پشت عكس. با كمي تمرين با اين منحني‌ها مي‌توانيد همچون يك عكاس حرفه‌اي رنگ مورد نظرتان را بدست آوريد. مطمئنا در پايان كار از داشتن آن‌همه لايه‌هاي تنظيم كننده متعجب خواهيد شد (تصوير شماره 9). (رنگ Black يا K در اكثر مواقع به صورت تجربي بسته به نوع كاغذ و مارك چاپگر تغيير مي كند . بنابر اين تنظيمات مربوط به آن در شكل مشخص نشده است).



رنگ‌هاي ديگر را نيز با همين روش بدست آوريد. اما فراموش نكنيد كه در هر كاري خلاقيت مهم‌ترين دليل پيشرفت است. هرگز خودتان را به نكات آموزشي در اين تمرين محدود نكنيد. مي‌توانيد لايه‌اي معمولي روي كل تصوير قرار دهيد و با رنگ‌هاي صورتي و قرمز صورت و گونه‌ها را آرايش كنيد (البته براي صورت خانم‌ها و نيز بعد از اين‌كه جلوه آميختگي آن لايه را رويOverlay قرار داديد) براق كردن لب‌ها و اضافه‌كردن برق داخل چشم‌ها نيز جلوه‌اي طبيعي‌تر به عكس مي‌دهد. فراموش نكنيد كه دنياي ما رنگي‌ست، پس آن را رنگي ببينيد (تصوير شماره 10).